Afgelopen week heb ik bijles gegeven voor economie, in het tekstboek stond de definitie van inflatie: Inflatie is de stijging van het algemene prijspeil.
Volgens mij is dit niet correct: Inflatie is volgens mij de toename van de geldhoeveelheid.
Ik vroeg mij af wanneer dit in de geschiedenis is veranderd en daarom het ik een historisch onderzoek gedaan naar wat er in de Winkler Prins Encyclopedie werd geschreven over inflatie.
Ik heb de eerste tot en met de negende druk van de Winkler Prins bekeken. Deze papieren wikipedia in de Nederlandse taal kan wel beschouwd worden als de authoriteit van zijn tijd in het Nederlandse taalgebied.
(Je kan een PDF van de originele scan downloaden als je plaatjes klikt. De scan in aan de kant van boekbinding soms wat minder goed leesbaar)
Het eerste wat opvalt is dat in de eerste druk (1870-1882) en tweede druk (1884-1888) er helemaal niets over inflatie werd geschreven. We zaten toen op een harde goudstandaard. Inflatie was er niet, en prijzen waren stabiel (en daalde zelfs lichtjes vanwege betere efficiëntie in de productie). En als inflatie er niet is, dan hoef je het ook niet te beschrijven.
Pas in de derde druk van (1908) verschijnt er een stukje over "Inflationisten", maar een duidelijke definitie van inflatie is er nog niet. Hier kan je zien dat er in de VS al een politieke beweging was die aanstuurde op geldontwaarding en de Federal Reserve een voorop gezet plan was dat politiek gestuurd is.
Tussen de derde (1908) en vierde druk (1918) van de Winkler Prins zijn alleen een paar aanpassingen gedaan in de spelling.
In de vijfde druk uit 1935 wordt er een serieus stuk over inflatie geschreven, de Weimar hyperinflatie is geweest en ook andere landen zijn tijdelijk of permanent van de goudstandaard afgegaan.
In de zesde druk (1947-1954) is er weer helemaal geen melding van inflatie, lijkt erop dat dat niet meer actueel is en het verleden verzwegen moest worden. Een kritisch stuk zoals in de vijfde druk mocht waarschijnlijk niet, maar zo net na de oorlog was er geen budget om een nieuw artikel te schrijven over inflatie dat voldeed aan het toen geldende narratief.
In de zevende druk van 1976 verscheen er weer een artikel over inflatie, de dollar was losgekoppeld van het goud na de Nixon-shock en inflatie moest weer worden goedgepraat.
Voor het eerste verschijnt er in 1976 ook een artikel over deflatie. Waar ook een niet-monetaire vorm van deflatie werd vermeld.
In de achtste druk uit 1981 wordt de definitie van inflatie gemengd tussen geldontwaarding en prijsstijgingen en is het artikel uitgebreid. Er komen ook meer aan inflatie gerelateerde begrippen zoals inflatiecorrectie en inflation-accounting.
De achtste editie heeft ook een artikel over deflatie:
In de negende en laatste papieren editie van de WP wordt hetvolgende geschreven:
Ook in de negende druk van 1991 werd een artikel over deflatie geschreven, de geologische variant werd naar achteren verplaatst:
Voor de lezer die het zover heeft gebracht rest nu alleen nog het huidige wikipedia artikel over inflatie te lezen om dit te vergelijken met de Winkler Prins en zijn/haar conclusies te trekken over hoe de betekenis van inflatie over de tijd is veranderd en wat daar de redenen voor kunnen zijn.